Vardiyalı Çalışmada Personel Servisi: Gece ve Erken Vardiya için Ulaşım Planı

Vardiyalı çalışmada personel servisi, gündüz mesaisine göre planlanan bir servisten çok daha fazla ayrıntı gerektirir. Gece yarısı biten bir vardiya, toplu taşımanın henüz başlamadığı bir sabah saati ya da aynı anda giren ve çıkan iki ekip, servis planını doğrudan şekillendirir. Ankara'daki organize sanayi bölgeleri gibi toplu taşımanın seyrek olduğu alanlarda ise servis çoğu zaman çalışanların işe ulaşabilmesinin tek yoludur.

Bu rehberde vardiyalı çalışan işyerlerinde servisin nasıl kurgulanacağını, gece vardiyasında işverenin ulaşımla ilgili yasal yükümlülüklerini, posta değişimlerinde dikkat edilecek noktaları ve güvenli bir gece servisi için gereken önlemleri ele alıyoruz.

Vardiyalı Çalışma Servis Planını Nasıl Etkiler?

Tek mesaili bir işyerinde servis sabah bir kez gelir, akşam bir kez döner. Vardiyalı düzende ise her posta için ayrı geliş ve dönüş seferi gerekir. Üç postalı bir düzende bu, günde altı ayrı sefer zamanı anlamına gelir. Planlamayı etkileyen başlıca farklar şunlardır:

• Sefer sayısı: Her posta için geliş ve dönüş seferleri ayrı ayrı planlanır.
• Toplu taşımanın olmadığı saatler: Gece ve sabahın erken saatlerinde çalışanların alternatif bir ulaşım seçeneği çoğu zaman yoktur.
• Değişen ekipler: Postalar dönüşümlü çalıştığında her hafta farklı çalışanlar farklı seferlere biner.
• Bekleme süresi: Giren ekibin geç kalması, çıkan ekibin işyerinden ayrılamaması demektir.

Gece Vardiyasında İşverenin Ulaşım Yükümlülüğü

İş mevzuatında gece çalışan tüm işçiler için genel bir servis zorunluluğu bulunmaz. Ancak kadın çalışanlar için özel bir hüküm vardır. Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesine göre şu işverenler, gece postasında çalıştıracakları kadın çalışanları sağlayacakları uygun araçlarla ikametgâhlarına en yakın merkezden işyerine götürüp getirmekle yükümlüdür (yönetmelik metni):

• Belediye sınırları dışındaki işyerlerinin işverenleri,
• Belediye sınırları içinde olup posta değişim saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla gidip gelmenin zor olduğu işyerlerinin işverenleri.

Organize sanayi bölgelerindeki pek çok fabrika bu tanımlardan birine girer. Bu nedenle gece postasında kadın çalışan istihdam eden işletmeler için servis, bir yan hak değil, yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük olabilir.

Ayrıca 5510 sayılı Kanun'a göre işverence sağlanan bir taşıtla işe gidiş ve dönüş sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır. Servisin belgeli, sigortalı ve bakımlı araçlarla verilmesi bu açıdan da işverenin sorumluluğunu doğrudan ilgilendirir.

Posta Düzeni ve Servis Saatleri

Servis saatleri, işyerindeki posta düzeninden türetilir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesine göre "gece" en geç saat 20.00'de başlayıp en erken 06.00'ya kadar süren ve en fazla on bir saat olan dönemdir. Gece çalışması kural olarak yedi buçuk saati geçemez. Gece postasında çalışan işçi kural olarak bir hafta gece çalıştıktan sonra gündüz postasına geçer; iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir. Posta değiştirilirken işçiye en az on bir saat kesintisiz dinlenme verilmesi gerekir.

Bu kuralların servis planına etkisi şöyledir:

• Postaların başlama ve bitiş saatleri işyerinde ilan edildiği için servis saatleri de bu çizelgeye göre sabitlenir.
• Postalar haftalık değiştiğinde aynı çalışan her hafta farklı bir sefere biner. Servis listesinin her posta değişiminde güncellenmesi gerekir.
• Giren ve çıkan ekiplerin seferleri, araçların bir postayı bırakıp diğerini alacak şekilde planlanmasına imkân verir.

Tablodaki saatler örnek amaçlıdır. Posta saatleri işyerine ve sektöre göre değişir; servis planı her zaman işyerinin ilan ettiği gerçek posta çizelgesine göre hazırlanmalıdır.

Araç ve Güzergâh Planlaması

Vardiyalı düzende araç sayısını belirleyen, toplam çalışan sayısından çok aynı anda taşınması gereken en kalabalık postadır. Postaların giriş ve çıkış saatleri birbirine denk geliyorsa bir araç, işyerine yeni postayı getirip çıkan postayı geri götürebilir. Bu kurgu araç sayısını ve maliyeti belirgin biçimde düşürür.

• Posta başına ayrı güzergâh: Her postanın çalışan dağılımı farklı olabileceği için güzergâh posta bazında oluşturulur.
• Kalabalık postada otobüs, az yolculu postada midibüs: Gece postası çoğu zaman daha az kişiyle çalışır ve daha küçük araçla verimli taşınır.
• Yedek araç: Gece arızalanan bir aracın yerine ne kadar sürede yedek araç gönderileceği sözleşmede yazılı olmalıdır.

Hat, durak ve araç sayısının nasıl belirlendiğini personel servisi güzergâh planlaması yazımızda adım adım anlattık.

Gece Servisinde Güvenlik Önlemleri

Gece ve sabahın erken saatlerindeki seferler, gündüz seferlerine göre ek önlemler gerektirir:

1. Eve yakın bırakma: Gece yarısından sonra biten postalarda durakların aydınlatılmış ve çalışanların konutlarına mümkün olduğunca yakın noktalarda seçilmesi.
2. Sürücü dinlenmesi: Gece seferi yapan sürücünün çalışma ve dinlenme sürelerinin planlanması, aynı sürücünün art arda uzun seferlere verilmemesi. NAR Turizm sürücülerinin tamamında SRC belgesi ve geçerli psikoteknik raporu bulunur.
3. Takip ve iletişim: Aracın konumunun izlenebilmesi ve gecikme durumunda çalışanlara haber verilebilmesi.
4. Emniyet kemeri: Yorgunluğun yoğun olduğu dönüş seferlerinde bile tüm yolcuların kemer takması.
5. Kış koşulları: Sabahın erken saatlerinde buzlanmaya karşı lastik ve araç hazırlığı.

NAR Turizm araçlarında bulunan konum takip sistemi, gece seferlerinde aracın nerede olduğunun işyeri tarafından da izlenmesini sağlar. Servis firmasında aranması gereken belge ve sigortalar için personel servisi yönetmeliği rehberimize göz atabilirsiniz.

Vardiyalı Çalışan İşletmeler için Servis Teklifi

NAR Turizm, Ankara'da vardiyalı çalışan fabrika ve işletmelere midibüs ve 53 koltuğa kadar otobüslerle personel taşımacılığı hizmeti veriyor. Posta çizelgenizi ve her postadaki çalışanların semt dağılımını paylaştığınızda, posta bazında güzergâh ve araç planını teklifle birlikte sunuyoruz. Hizmet ayrıntıları için personel taşımacılığı servisi sayfamızı inceleyebilir ya da teklif formunu doldurabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular